KOLLEKTİF ŞİRKETLER | ders notları
 
 
Bu ders notunda
KOLLEKTİF ŞİRKETLER
konusu anlatılmaktadır.

KOLLEKTİF ŞİRKETLER
Ülkemizde komandit şirketlere göre daha fazla örneği görülen şahıs şirketi türüdür.
«Kollektif Şirket ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla, gerçek kişiler arasında kurulan ve ortaklarından hiçbirinin sorumluluğu şirket alacaklılarına karşı sınırlanmamış olan şirkettir.»

Kollektif Şirketlerin kurulmasının tercih sebepleri,

1) Kuruluşta resmi bir kurumun iznine ihtiyaç olmaması,
2) Kuruluş işlemlerinde ve ana sözleşme değişikliklerindeki formalitelerin basit olması,
3) Asgari sermaye sınırının bulunmaması ve ortakların şahsi emeklerini sermaye olarak koyabilmeleri,
4) Şirketin tüzel kişiliğinin vergilendirilmemesi, kar dağıtımının ana sözleşmeye göre serbestçe yapılması,
5) Şirketin kanunen yedek akçe ayırma zorunluluğunun olmaması,
6) Ortakların yıl sonu kar paylarına mahsuben şirketten para çekebilmeleridir

KOLLEKTİF ŞİRKETLERİN KURULUŞİŞLEMLERİ
Kollektif şirket sözleşmesi yazılı şekle tabidir. Ayrıca, sözleşmedeki imzaların noterce onaylanması şarttır. Şirket sözleşmesine aşağıdaki kayıtların yazılması zorunludur.
a) Ortakların ad ve soyadlarıyla yerleşim yerleri ve uyrukları,
b) Şirketin kollektif olduğu,
c) Şirketin ticaret unvanı ve merkezi,
d) Esaslı noktaları belirtilmiş ve tanımlanmış bir şekilde şirketin işletme konusu,
e) Her ortağın koymayı taahhüt ettiği sermaye miktarı,
f) Şirketi temsile yetkili kimselerin ad ve soyadları, bunların yalnız başına mı, yoksa birlikte mi imza koymaya yetkili oldukları.
Sözleşmesi kanuni şekilde yapılmamış ve sözleşmeye koyulması gereken zorunlu hususlardan biri ve bazıları eksik olan kollektif şirket , adi şirket hükmünde olur.
Kollektif şirketin kuruluşunun Ticaret sicili Gazetesi’nde ilan edildiği tarihten itibaren, şirketin tüzen kişiliği adına;
- Vergi Dairesine hemen (VUK. Md.16 8)
- Belediyeye, bir ay içerisinde;
- Sosyal Güvenlik Kurumu’na (işçi çalıştıracaksa, işçi çalıştırmaya başladığı tarihten önce)
- Bölge Çalışma Müdürlüğü’ne (eğer işçi çalıştıracaksa)
bildirimde bulunulur.

• Ayrıca şirketin doğrudan ilgili olduğu kurum ve mesleki teşekküllerede (Tic.San.Od.gibi) kaydını yaptırması gerekir.
• Ortakların her biri Sos.Güv.Kur. na (Bağ-Kur) üye yaptırılması kanun gereğidir.
• Şirket ortaklarının her biri ayrı ayrı gelir vergisi mükellefidir. İşyerlerine vergi levhası alma zorunlulukları vardır.
• Kollektif Şirketler KDV. Ve Muhtasar beyanname için şirket adına tek bir vergi numarası almak durumundadırlar

KURULUŞİŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ
TTK. Ve Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre kollektif şirketler bilanço esasına göre defter tutmak zorundadırlar. Mükellefiyet şirketin tescil ve ilanından sonra başlar.
1- Yevmiye Defteri, 2- Büyük Defter, 3- Envanter Defteri
Kollektif Şirketlerin kuruluşlarıyla ilgili durumlar, genel olarak iki aşamada kayda alınır. Bunlar,
a) Ortakların sermaye taahhütleri ile ilgili kayıtları,
b) Ortakların taahhütlerini yerine getirmeleri ile ilgili kayıtları.

ÖRNEK : Sermaye olarak para konulması
Ahmet Şaşmaz ve Ali Kaya adlı iki kişi biraraya gelerek 5.000.- er lira nakit para ile 10.000.- Tl. sermayeli Şaşmaz Kollektif Şirketi’ni kurmaya karar veriyorlar. Bir sözleşme hazırlayıp notere onaylattıktan ve diğer formaliteleri tamamladıktan sonra şirket faaliyete geçmiştir. Ortaklar şirketin faaliyete geçmesi ile birlikte taahhütlerini yerine getirmişlerdir.
Kuruluş sırasında Tic.Siciline kayıt ücreti, defter alınması, noter onayları olarak kuruluş gideri tutarı 50.- Tl. KDV olmak üzere 550.- Tl. masraf yapılmıştır. Şirketin kuruluş kayıtları aşağıdaki gibidir.
YEVMİYE DEFTERİ KAYITLARI
————–XX/XX/XXXX—————-
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE HS. 10.000.—
501.01 A.Şaşmaz’dan Alacak Hs. 5.000.-
501.02 A.Kaya’dan Alacak Hs. 5.000.-
500 SERMAYE HESABI 10.000.-
500.01 A.Şaşmaz Sermaye Hs. 5.000.-
500.02 A.Kaya Sermaye Hs. 5.000.-
Sözleşmeye göre ortakların sermaye taahhütleri
————–XX/XX/XXXX—————-
100 KASA HESABI 10.000.—
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE HS. 10.000.—
501.01 A.Şaşmaz’dan Alacak Hs. 5.000.-
501.02 A.Kaya’dan Alacak Hs. 5.000.-
ortakların sermaye taahhütlerinden doğan borçlarının ödenmesi

————xx/xx/xxxx————
770 GENEL YÖNETİM GİDERLER Hs. 500.—
191 İNDİRİLECEK KDV. HS. 50.—
100 KASA HESABI 550.—
……. Nolu makbuz ile yapılan giderler
———————————————————
BÜYÜK DEFTER (Defteri Kebir) KAYITLARI :

YARDIMCI DEFTER KAYITLARI(Alt Hesap Kayıtları)

Şahıs şirketleri, kuruluş aşamasında yaptıkları kuruluş giderlerini doğrudan gider yazmak zorundadırlar. Sermaye Şirketleri dışındaki şirketler bu giderlerini aktifleştiremezler. Dolayısıyla 262 KURULUŞ ve ÖĞRÜTLENME GİDERLERİ HS. Kullanamazlar. Örneklerde yapılan kuruluş giderleri 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ HESABI’nda takip edilir.

Şaşmaz KollektifŞirketi …../…./…. Tarihli Kuruluş Bilançosudur.
I. DÖNEN VARLIKLAR III. ÖZ KAYNAKLAR
100 KASA HES. 9.450.— 500 SERMAYE HESABI 10.000.—
770 GENEL YÖN.GİD. 500.— 500.01 A.Ş.Ser.Hs. 5.000.-
191 İNDİRİLECEK KDV. 50.— 500.02 A.K.Ser Hs. 5.000.-
________________ __________________

10.000.— 10.000.—
======== ========

Sermaye Olarak Para ve Paradan Başka Varlıkların Konulması
Kaya Korkmaz, Aslan Yiğit ve Mehmet Gür 8.000.– lira sermayeli bir kollektif şirket kurmaya karar veriyorlar. Kaya Korkmaz ve Ortakları Kollektif Şirketi’nin kuruluşu ile ilgili yasal işlemler tamamlanmış ve ortaklar taahhütlerini aşağıdaki şekilde yerine getirmişlerdir.
Kaya Korkmaz 2.500.– lira nakit,
Aslan Yiğit 2.360.– liralık mal (%18 KDV.dahil.
Mehmet Gür 3.000.– liralık demirbaş(%18 KDV.dahil) ve 140.– liralık özel kesim tahvili olmak üzere toplam 3.140.– liralık değeri sermaye olarak yerine getirmiştir.
Paradan başka varlıkları taahhüt eden ortaklar, bunlardan tahviller hariç diğerlerini temin ederken KDV.de ödemişlerdir. Ayrıca kuruluş işlemleri için 120.– lira ve bunun yanında 10.– lira KDV. ödemişlerdir.

YEVMİYE DEFTERİ KAYITLARI
—————–XX/XX/XXXX—————
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE 8.000.—
501.01 K.Korkmaz’dan Alacak 2.500.—
501.02 A.Yiğit’ten Alacak 2.360.—
501.03 M.Gür’den Alacak 3.140.—
500 SERMAYE HESABI 8.000.—
501.01 K.Korkmaz S.H. 2.500.—
501.02 A.Yiğit S.H. 2.360.—
501.03 M.Gür S.H. 3.140.—
Sözleşmeye göre ortakların sermaye taahhütleri

——————-XX/XX/XXXX——————-
100 KASA HESABI 2.500.—
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE 2.500.—
501.01 K.Korkmaz’danalc. 2.500.—
OrtakaK.Korkmazın taahhüt borcunu ödemesi

——————-XX/XX/XXXX——————-
153 TİCARİ MALLAR HESABI 2.000.—
191 İNDİRİLECEK KDV. HS. 360.—
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE HS. 2.360.—
501.02 Aslan Yiğit’ten alac. 2.360.—
Ort.Aslan Yiğit’tin taahhüt borcunu yerine getirmesi

————–XX/XX/XXXX————–
111 ÖZEL KESİM TAHVİL SEN.BONO 140.—
255 DEMİRBAŞ HESABI 2.542.37
191 İNDİRİLECEK KDV. HS. 457.63
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE 3.140.—
501.03 M. Gür’den alc. 3.140.—
Ort.M.Gür’ün taahhüt borcunu yerine getirmesi
————–XX/XX/XXXX————–
770 GENEL YÖNETİM GİDERLER 120.—
191 İNDİRİLECEK KDV. HES. 10.—
100 KASA HESABI 130.—
Kuruluş için yapılan giderler
———————————————–
BÜYÜK DEFTER KAYITLARI :
YARDIMCI DEFTER KAYITLARI:

K.Korkmaz ve Ort.Koll.Şti.…/…/….. Tarihli Kuruluş Blançosu
_______________________________________________________________________
I.DÖNEN VARLIKLAR
KASA HES. 2.370.—
111 ÖZ.K.TAH.SNT. 140.—
153 TİCARİ MAL. 2.000.—
770 GEN.YÖN.GİD. 120.—
191 İNDİRİL.KDV. 827.43

II.DURAN VARLIKLAR
255 DEMİRBAŞLAR 2.572.37
————
8.000.—
=======
III. ÖZ KAYNAKLAR
500 SERMAYE HS. 8.000.—
500.01K.Kaya 2.500.—
500.02 A.Yiğit 2.500.—
500.03 M.Gür 2.500.—
——————————

8.000.—
========

Sermaye Taahhüdünün Kısmen Yerine Getirilmesi
Emin Sarı, Can Koru ve Mehmet Göl 27.000.– lira sermayeli Uzman Ticaret Kollektif Şti. ni kurmaya karar vermişler ve eşit sermaye taahhüdünde bulunmuşlardır.
Emin Sarı: 2.360.– liralık malı sermaye olarak koymuştur.(360.—Tl.si KDV.dir)
Can Koru: 8.260.– liralık demirbaş(%18 KDV.dahil) ve 740.– lira nakit olmak üzere toplam 9.000.– lira sermaye taahhüdünün tamamını yerine getirmiştir.
Mehmet Göl: 1.500.– liralık Devlet Tahvilini kayıt tarihinden aynı değerle şirkete vermiştir.
Yapılan sözleşmeye göre ortakların geri kalan sermaye taahhütleri, şirketin kuruluş tarihinden itibaren 6 ay içinde yerine getirilecektir.

YEVMİYE DEFTERİ KAYITLARI
————–XX/XX/XXXX————–
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE HS. 27.000.—
501.01 E.SarıAlac.H. 9.000.—
501.02 C.KoruAlac.H. 9.000.—
501.03 M.GölAlac.H. 9.000.—
500 SERMAYE HESABI 27.000.—
501.01 E.SarıSer.H. 9.000.—
501.02 C.KoruSer.H. 9.000.—
501.03 M.GölSer.H. 9.000.—
Ortakların Sermaye Taahhütleri

————-xx/xx/xxxx—————-
153 TİCARİ MALLAR HESABI 2.000.—
191 İNDİRİLECEK KDV. HES. 360.—
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE HS. 2.360.—
501.01 E.SarıAlac. 2.360.—
Ort.E.Sarının taahhüdünü kısmen yerine getirmesi

—————XX/XX/XXXX—————–
100 KASA HESABI 740.—
255 DEMİRBAŞLAR HES. 7.000.—
191 İNDİRİLECEK KDV. HES. 1.260.—
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE HS. 9.000.—
501.02 Can Koru Alc. 9.000.—
C.Koru’nun taahhüdünün tamamını yerine getirmesi

—————XX/XX/XXXX——————-
112 KAMU KESİMİ TAH.SNT.BONO 1.500.—
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE 1.500.—
501.03 M.GölAlc. 1.500.—
Ort.M.Göl’ün kısmen taahhüdünü yerine getirmesi

—————–XX/XX/XXXX—————
131 ORTAKLARDAN ALACAK 14.140.—
131.01 E.SarıAlc. 6.640.—
131.02 M.GülAlc. 7.500.—
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE 14.140.–
501.01 E.Sarıödm.s. 6.640.—
501.02 M.Gülödm.s. 7.500.—
Ort.yerine getirmedikleri ser.taahhütlerinin Ortaklardan Alacaklar Hs.devri.

—————XX/XX/XXXX—————–
770 GENEL YÖNETİM GİD. 150.—
191 İNDİRİLECEK KDV. HES. 27.—
100 KASA HESABI 177.—
Kuruluş için yapılan giderler
—————————————————
BÜYÜK DEFTER KAYITLARI :
YARDIMCI DEFTER KAYITLARI :

Uzman Ticaret Koll.Şti.nin
…/…/….. Tarihli Kuruluş Bilançosu
I.DÖNEN VARLIKLAR
100 KASA HES. 568.—
112 KAM.KES.TAH.SEN, 1.500.—
131 ORTAKLARDAN ALAC. 14.140.—
131.01 E.Sarı 6.640.—
131.02 M.Göl 7.500.—
153 TİCARİ MALLAR 2.000.—
770 GEN.YÖN.GİD. 150.—
191 İNDİRİLECEK KDV.HS. 1.647.—
II. DURAN VARLIKLAR
255 DEMİRBAŞLAR HS. 7.000.—
—————————–
————–
27.000.—
=========
III. ÖZ KAYNAKLAR
500 SERMAYE HS. 27.000.—
500.01 E.Sarı ser. 9.000.—
500.02 C.Koru s. 9.000.—
500.03 M.Göl s. 9.000.—
—————————-

—————–
27.000.—
==========

Sermaye Olarak İşletme Konulması
Bir ticari işletmeyi işleten Gürbüz Koşar’a ortaklık teklif eden Yaşar Kalıcı, bu ortaklığın kollektif şirket şeklinde kurulmasını istemiştir.
Yaşar Kalıcı 30.000.– lira sermaye taahhüdünü; 10.000.– lira nakit, 10.000.– lira devlet tahvili vererek ve 10.000.– liralık bono imzalayarak yerine getirmiştir.
Gürbüz Koşar ise 70.000.– lira sermaye taahhüdü için sahip olduğu işletmeyi devretmiştir. Gürbüz Koşar’ın sahip olduğu işletmenin en son yapılan envantere göre durumunu gösterir bilançosu şöyledir.

Gürbüz Koşar Ticarethanesi …/…/… Tarihli Bilançosudur
I.DÖNEN VARLIKLAR I. KISA VAD.YAB.KAY.
100 KASA HESABI 3.000.– 320 SATICILAR HS. 6.800.—
120 ALICILAR HS. 5.000.– 321 BORÇ SENETLERİ 10.000.—
121 ALACAK SENET. 5.000.– III. ÖZ KAYNAKLAR
153 TİCARİ MALLAR 60.000.– 500 SERMAYE HES. 70.000.—
191 İND.KDV. HS. 10.800.— ———————————–
II. DURAN VARLIKLAR
255 DEMİRBAŞLAR 5.000.—
257 BİRİK.AMORT. (-2.000.–)
86.800.— 86.800.–
========= =========
Bu işletmenin varlık ve borçları aynen devir olunacaktır. (Demirbaşlar net değer üzerinden)
YEVMİYE DEFTERİ KAYITLARI
————XX/XX/XXXX—————
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE 100.000.—
501.01 G.Koşar’danalc. 70.000.—
501.02 Y.Kalıcı’danalc. 30.000.—
500 SERMAYE HESABI 100.000.—
501.01 G.Koşar’danalc. 70.000.—
501.02 Y.Kalıcı’danalc. 30.000.—
Sözleşmeye göre ortakların sermaye taahhütleri
————XX/XX/XXXX—————-
100 KASA HESABI 3.000.—
120 ALICILAR HESABI 5.000.—
121 ALACAK SENETLERİ 5.000.—
153 TİCARİ MALLAR 60.000.—
191 İNDİRİLECEK KDV. HES. 10.800.—
255 DEMİRBAŞLAR HES. 3.000.—
500 ÖDENMEMİŞ SERMAYE 70.000.—
501.01 G.Koşar 70.000.—
320 SATICILAR HESABI 6.800.—
321 BORÇ SENETLERİ HES. 10.000.—
Ortak Gürbüz Koşar’ın taahhüdünü yerine getirmesi
______________XX/XX/XXXX_____________
100KASA HESABI 10.000.—
112 KAMU KES.TAH.BONO 10.000.—
121 ALACAK SENETLERİ 10.000.—
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE HS. 30.000.—
501.02 Yaşar Kalıcı C/H 30.000.—
Ort.YaşarKalıcı’nın taahhüdünü yerine getirmesi

BÜYÜK DEFTER VE YARDIMCI DEFTER KAYITLARI:

Gürbüz Koşar ve Ort.Koll.Şti.nin …./…/…/ Tarihli Kuruluş Bilançosu
I.DÖNEN VARLIKLAR I.KISA VADELİ YAB.KAY.
100 KASA HES. 13.000.– 320 SATICILAR HS. 6.800.—
112 K.K.TAH.SNT. 10.000.– 321 BORÇ SENETLERİ 10.000.—
120 ALICILAR HES. 5.000.– III. ÖZ KAYNAKLAR
121 ALACAK SENET. 15.000.– 500 SERMAYE HES. 100.000.—
153 TİCARİ MALLAR 60.000.– 500.01 G.Koş. 70.000.—
191 İNDİR.KDV. 10.800.– 500.02 Y.Kalıcı 30.000.—
II. DURAN VARLIKLAR
255 DEMİRBAŞLAR 3.000.—
————————-
116.800.— 116.800.—
========= ==========

KollektifŞirketlerdeSermayeDeğişikliklerinin Muhasebeleştirilmesi
Kollektif Şirketler sermayelerini aşağıdaki yollarla artırırlar.
- Mevcut ortakların sermaye paylarını nakten artırmaları,
- Ortakların şirketteki kar paylarını çekmeyip sermayeye eklemeleri suretiyle
- Şirkete yeni ortak alınması suretiyle sermaye artırılması,
- Diğer bir şirketle birleşilmesidir.
Sermaye artırımında muhasebe kayıtları, kollektif şirketin kuruluşunda olduğu gibi önce taahhüt sonra taahhüdü yerine getirme aşamalarından oluşur.

Mevcut ortakların Sermayelerini Artırmaları
Esin Kaçmaz ve Yılmaz Şen Koll.Şti.nin 20.000.—liralık sermayesinin yeterli olmadığı için ortaklarca 50.000.– liraya çıkarılması kararlaştırılmıştır. Esin Kaçmaz 7.500.—liralık sermayesini 17.500.– lira artırarak 20.000.—liraya, Yılmaz Şen 12.500.– liralık sermayesini 12.500.—lira artırarak 25.000.– liraya çıkararar ortakların sermaye payları 25.000.– er lira olacaktır.
Ortaklar artırım paylarını nakit olarak ödemişlerdir. Sermaye artırımı yapılırken noter, tescil, ilan vs.giderler olarak 250.– Tl. ve 30.– lira KDV.ödenmiştir.
YEVMİYE DEFTERİ KAYITLARI
————–XX/XX/XXXX————–
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE HES. 30.000.—
501.01 E.Kaçmaz’danalc. 17.500.—
501.02 Y.Şen’denalc. 12.500.—
500 SERMAYE HESABI 30.000.—
501.01 E.Kaçmaz’danalc. 17.500.—
501.02 Y.Şen’denalc. 12.500.—
Ortakların sermaye artırma taahhütleri

————–XX/XX/XXXX—————
100 KASA HESABI 30.000.—
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE HS. 30.000.—
501.01 E.Kaçmaz’danalc. 17.500.—
501.02 Y.Şen’denalc. 12.500.—
Ortakların sermaye artırma taahhütlerini yerine getirmeleri

—————XX/XX/XXXX—————-
770 GENEL YÖN.GİD. 250.—
191 İNDİRİLECEK KDV. 30.—
100 KASA HESABI 280.—
..….nolumakb.ile noter ve tic.od.ödenen
—————————————————————
BÜYÜK DEFTER VE YARDIMCI DEFTER KAYITLARI :

Ortakların Şirketteki Kar Paylarını Çekmeyip Sermayeye Eklemeleri

Ortaklar kendi hisselerine düşen kar paylarının tamamını veya bir kısmını çekmeyip şirkette bırakarak sermaye paylarını artırabilirler.
Ömer Birol ve Eser Yönlü Koll.Şti.nin sermayesi 60.000.– lira olup ortakların payları şöyledir.
Ömer Birol : 40.000.—
Eser Yönlü : 20.000.—
Şirketin 2008 yılı karı 9.000.– liradır. Sözleşmeye göre kar, ortaklar arasında sermaye payları dikkate alınarak dağıtılacaktır. Fakat ortaklar karın şirketteki sermaye paylarına eklenmesine karar vermişler. Şirket ortaklarının kar paylarından dolayı vergi tutarı 3.000.—lira olduğu ve vergileri ödemek üzere kasadan çekmişlerdir. Böylece sermaye artırımı 6.000.– lira üzerinden yapılacaktır.

YEVMİYE DEFTERİ KAYITLARI

—————XX/XX/XXXX—————
590 DÖNEM NET KARI HS. 9.000.—
570 GEÇMİŞ YILLAR KARLARI 9.000.—
570.08 2008 yılı karı
2008 yılı karının 570 hesaba devri
——————–XX/XX/XXXX——————-
570 GEÇMİŞ YILLAR KARLARI 9.000.—
570.08 2008 yılı karı
331 ORTAKLARA BORÇLAR 9.000.—
331.01 Ömer Birol’a borçlar 6.000.—
331.02 Eser Yönlü’ye borç. 3.000.—
2008 yılı karının ortaklar cari hesabına devri
——————-XX/XX/XXXX———————
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE HES. 6.000.—
501.01 Ö.Birol’danalc. 4.000.—
501.02 E.Yönlü’denalc. 2.000.—
500 SERMAYE HESABI 6.000.—
500.01 Ö.Birol’dan ser. 4.000.—
500.02 E.Yönlü’den ser. 2.000.—
2008 yılı karının bir kısmının sermaye artırımında kullanılması
Dolayısıyla ortakların taahhütleri
——————-XX/XX/XXXX——————–
331 ORTAKLARA BORÇLAR HES. 9.000.—
331.01 Ömer Birol’a borç. 6.000.—
331.02 Eser Yönlü’ye borç. 3.000.—
100 KASA HESABI 3.000.—
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE HES. 6.000.—
501.01 Ö.Birol’danalc. 4.000.—
501.02 E.Yönlü’denalc. 2.000.—
Ortakların artırılan sermaye paylarının 2008 yılı karından
karşılanması ve artan kısmın ortaklara ödenmesi

Şirkete Yeni Ortak Alınması
Sermaye ihtiyacını karşılamak isteyen bir Kollektif Şirket yeni ortak alabilir. Daha önce elde edilmiş kar ve şirkete ait şerefiye’nin değeri üzerinden yeni ortakla anlaşmaya gitmek gerekir. Bu sorunun çözümü için yeni ortak şirkete katılmadan önce envanter çıkarılarak bilanço düzenlenir ve o tarihe kadar oluşan kar, eski ortaklara maledilir.

Örnek: Kadri Güleryüz ve Ortağı Koll.Şti.nin sermayesi 30.000.– liradır. Şirket sermayesini artırmak istemekte. Bu nedenle şirketten 20.000.- lira alacaklı olan Yavuz Şenyüz’ü ortak olarak kabul etmeyi düşünmektedirler. Ancak, Yavuz Şenyüz’ün 20.000.– liralık sermaye payına sahip olabilmesi için şirketin şerefiyesi olarak 10.000.- lira ödemesi yeni ortaktan istenmiş, o da bu teklifi kabul etmiştir. Gerekli yasal işlemler için şirket sözleşmesinde değişiklikler yapılmıştır. Yavuz Şenyüz’ün fazladan ödediği 10.000.– lira eski ortakların cari hesaplarına eşit olarak dağıtılacaktır.

YEVMİYE KAYITLARI
———————-XX/XX/XXXX—————–
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE HES. 20.000.—
501.03 Y.Şenyüz 20.000.—
500 SERMAYE HESABI 20.000.—
501.03 Y.Şenyüz 20.000.—
Yeni ortak Yavuz Şeyüz’ün sermaye taahhütü
———————XX/XX/XXXX——————
321 BORÇ SENETLERİ HES. 20.000.—
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE HES. 20.000.—
501.03 Y.Şenyüz’ün sermaye taah. 20.000.—
Yeni ortağın taahhüdünü, alacağından vazgeçerek
Yerine getirmesi
———————XX/XX/XXXX——————
100 KASA HESABI 10.000.—
679 DİĞER.OLAĞ.DIŞI GEL.KAR 10.000.—
Yeni ortağın eski ortaklara verilmek üzere kasaya para yatırması
——————-XX/XX/XXXX——————–
131 ORTAKLARDAN ALACAKLAR 10.000.—
131.01 K.Güleryüz’denalac. 5.000.—
131.02 İhsan Ak’tanalac. 5.000.—
100 KASA HESABI 10.000.—
Alınan şerefiyenin eski ortaklara ödenmesi

Bu kayıtların yıl sonunda ilgili hesaplara mahsubu yapılırken
679 DİĞER OLAĞANDIŞI GELİR VE KARLAR HESABI önceden
690 DÖNEM KARI VEYA ZARARI HESABI’na, daha sonra 590 DÖNEM NET KARI HESABI’na
131 ORTAKLARDAN ALACAKLAR HESABI ise karın dağıtımı nedeniyle alacaklandırılacak olan 331 ORTAKLARA BORÇLAR HESABI ‘yla mahsup edilerek kapatılır.
Böylece şerefiye olarak ödenmiş bulunan paranın kayıtlara geçmesi ve vergilendirilmesi sağlanmış olur.

Şirket Ortaklarının Sermaye Paylarının Azaltılması;

• ÖRNEK:

• Yılmaz Kaya ve ortaklarıKollektifŞirketi’nin sermayesi 150.000.–Tl.dir. Üç ortağa sahip şirkette ortaklar eşit sermaye paylarına sahiptir. Ortaklar iş hacmine göre gazla geldiği için sermayenin 1/5’inin azaltılmasına karar vermişlerdir. Bunun için gerekli yasal formaliteler yerine getirildikten sonra, ortakların azaltılan sermaye payları, atıl kalan nakit paradan karşılanacaktır. Yasal işlemler için 200.– lirası KDV. Olmak üzere toplam 1. 650.—lira ödenmiştir.
YEVMİYE DEFTERİ KAYITLARI
—————XX/XX/XXXX—————-
500 SERMAYE HESABI 30.000.—
500.01 Y.KayaSer.Hs. 10.000.—
500.01 M.KayaSer.Hs. 10.000.—
500.01 İ.KayaSer.Hs. 10.000.—
331 ORTAKLARA BORÇLAR HS. 30.000.—
331.01 Y.KayaSer.Hs. 10.000.—
331.01 M.KayaSer.Hs. 10.000.—
331.01 İ.KayaSer.Hs. 10.000.—
Ortakların azaltılan sermaye payları nedeniyle şirketten alacaklı duruma gelmeleri
————–XX/XX/XXXX————
331 ORTAKLARA BORÇLAR HS. 30.000.—
331.01 Y.KayaSer.Hs. 10.000.—
331.01 M.KayaSer.Hs. 10.000.—
331.01 İ.KayaSer.Hs. 10.000.—
100 KASA HESABI 30.000.—
Azaltılan sermaye paylarının ortaklara ödenmesi
————— XX/XX/XXXX————
770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 1.450.—
191 İNDİRİLECEK KDV. HES. 200.—
100 KASA HESABI 1.650.—
Sermaye azaltılması nedeniyle yapılan giderler.

Şirketten Ayrılan Ortağın Payı Kadar Sermaye Azaltılması

ÖRNEK:

Cem Sapmaz ve Ortakları Kollektif Şirketi’nin ortaklarından Hakan Sapmaz; 50.000.– liralık sermaye payını alarak şirketten ayrılmak üzere diğer ortaklarla anlaşmıştır. Gerekli formaliteler tamamlanmış ve ayrılan ortağın payı nakten ödenmiştir. Sermaye azaltımişlemleleri için 100.– lirası KDV. Olmak üzere toplam 1.000.– lira harcanmıştır.

YEVMİYE DEFTERİ KAYITLARI
—————XX/XX/XXXX————–
500 SERMAYE HESABI 50.000.—
500.03 H.Sapmaz S.H. 50.000.—
331 ORTAKLARA BORÇLAR HS. 50.000.— 331.03 H.Sapmaza borçlar 50.000.–
Şirketten ayrılan ortağın sermaye payından dolayı alacaklandırılması.
—————-XX/XX/XXXX————–
331 ORTAKLARA BORÇLAR HS. 50.000.—
331.03 H.Sapmaza borçlar 50.000.—
KASA HESABI 50.000.—
H.Sapmazın sermaye payının ödenmesi.

————XX/XX/XXXX———–
770 GENEL YÖNETİM GİD. 900.—
191 İNDİRİLECEK KDV. HES. 100.—
KASA HESABI 1.000.—
Ortağın şirketten ayrılması nedeniyle yapılan çeşitli giderler
————XX/XX/XXXX—————

ÖRNEK :Cem Sapmaz ve Ortakları Kollektif Şirketi’nin ortaklarından Hakan Sapmaz; 50.000.– liralık sermaye payını alarak şirketten ayrılmak üzere diğer ortaklarla anlaşmıştır. Ayrılan ortağın sermaye payını diğer iki ortak eşit olarak üstlenmiş ve taahhütlerini nakit olarak yerine getirmiştir. Gerekli formaliteler tamamlanmış ve ayrılan ortağın payı nakten ödenmiştir. Bu işlemler için 100.– lirası KDV. olmak üzere toplam 1.000.– lira harcanmıştır.

YEVMİYE KAYITLARI
—————XX/XX/XXXX————–
500 SERMAYE HESABI 50.000.—
500.03 H.Sapmaz S.H. 50.000.—
331 ORTAKLARA BORÇLAR HS. 50.000.— 331.03 H.Sapmaza borçlar 50.000.–
Şirketten ayrılan ortağın sermaye payından dolayı alacaklandırılması.
————–XX/XX/XXXX—————
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE HES. 50.000.—
501.01 C.SapmazSerm.Taah. 25.000.—
501.02 K.SapmazSerm.Taah. 25.000.—
500 SERMAYE HESABI 50.000.—
500.01 C.SapmazSer.H. 25.000.—
500.02 K.SapmazSer.H. 25.000.—
H.Sapmaz’ın sermaye payının diğer ortaklarca üstlenilerek
sermaye taahhüdünte bulunmaları
—————–XX/XX/XXXX—————
100 KASA HESABI 50.000.—
501 ÖDENMEMİŞ SERMAYE 50.000.—
501.01 C.SapmazSer.Taah 25.000.—
501.02 K.SapmazSer.Taah 25.000.—
Ortakların sermaye taahhüdlerininakten yerine getirmeleri
—————-XX/XX/XXXX————–
331 ORTAKLARA BORÇLAR 50.000.—
331.03 H.Sapmaz 50.000.—
100 KASA HESABI 50.000.—
H.Sapmaz’ın sermaye payının ödenmesi
—————XX/XX/XXXX—————
770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 900.—
191 İNDİRİLECEK KDV. HES. 100.—
100 KASA HESABI 1.000.—
Ortağın şirketten ayrılması ve sermaye payının eski ortaklarca üstlenilmesi nedeniyle yapılan giderler.

KollektifŞirketlerde Kar ve Zarar Dağıtımı ve Muhasebeleştirilmesi
Faaliyet karının sözleşmelerde yer alan dağıtım kıstasları ortağın sermaye tutarına, aldığı göreve veya şirkete kişisel olarak sağladığı çıkarlara göre olmaktadır. Bu kıstaslar göz önünde bulundurularak dağıtımla ilgili durumlar şöyle sıralanabilir.
- Karın ortaklara sermaye paylarıyla orantılı olarak dağıtımı,
- Karın ortaklara eşit dağıtımı,
- Ortakların sermaye paylarına faiz ayrıldıktan sonra dağıtımı,
- Sadece emeğini sermaye olarak koyan ortağa kar payı ayrıldıktan sonra dağıtım
- Karın sermaye paylarına eklenmesi.
Karın Ortaklara Sermaye Paylarıyla Orantılı Olarak Dağıtılması
Örnek: Kadir Varol ve Ortakları Kollektif Şirketi’nin sermayesi 80.000.– lira olup ortakların sermaye payları aşağıdaki gibidir.
Kadir Varol Sermaye Payı : 50.000.—
Ahmet Varol Sermaye Payı : 20.000.—
Mehmet Ürkmez Ser.Payı : 10.000.—
80.000.—
Şirketin 2008 yılı karı 40.000.– liradır. Şirket sözleşmesine göre karın dağıtımında ortakların sermaye payları dikkate alınacaktır.
Kar Paylarının Hesabı
K.Varol için 50.000.– x 40.000.– / 80.000.– = 25.000.—
A.Varol için 20.000.– x 40.000.– / 80.000.– = 10.000.—
M.Ürkmez için 10.000.– x 40.000.– / 80.000.– = 5.000.—
Toplam 40.000.–

YEVMİYE DEFTERİ KAYITLARI

—————XX/XX/XXXX—————–
DÖNEM NET KARI 40.000.—
570 GEÇMİŞ YILLAR KARLARI HS. 40.000.—
570.08 2008 Yılı karı 40.000.—
2008 yılı karının 570 nolu hesaba devri

—————-XX/XX/XXXX—————-
570 GEÇMİŞ YILLAR KARLARI HS. 40.000.—
570.08 2008 Yılı karı 40.000.—
331 ORTAKLARA BORÇLAR 40.000.—
331.01 K.Varol’abrç. 25.000.—
331.02 K.Varol’abrç. 10.000.—
331.03 M.Ürkmez’ebrç. 5.000.—
2008 yılı karının ortakların sermaye paylarına
Göre dağıtımı

KARIN ORTAKLARA EŞİT DAĞITIMI
Bazı Kollektif Şirketlerde sermaye payları farklı olmasına rağmen eşit oranda kar dağıtımı yapılacağı sözleşmeye konulabilir. Kar ortakların sayısına bölünerek bulunur.
Örnek: Mehmet Öz ve Ortakları Kollektif Şirketi’nin 4 ortağı vardır. Sermayesi 120.000.– lira olup, ortakların sermaye payları birbirinden farklıdır. Şirket 2008 yılı sonunda 32.000.– lira kar etmiştir. Şirket sözleşmesine göre kar, ortaklar arasında eşit olarak dağıtılacaktır.

YEVMİYE DEFTERİ KAYDI

—————–XX/XX/XXXX——————
570 GEÇMİŞ YILLAR KAR HS. 32.000.—
570.08 2008 yılı karı
331 ORTAKLARA BORÇLAR HS. 32.000.—
331.01 Ort.M.Öz’ebrç. 8.000.—
331.02 Ort.S.Öz’ebrç. 8.000.—
331.03 Ort.C.Öz’ebrç. 8.000.—
331.04 Ort.D.Öz’ebrç. 8.000.—
2008 yılı karının ortaklara eşit bir şekilde dağıtılması

KOLLEKTİF ŞİRKETLERDE TASFİYE İŞLEMLERİ

Kollektif Şirketlerin faaliyetlerine çeşitli nedenlerle son verilebilir. Tasfiye nedenleri, Türk Ticaret Kanunu ve Borçlar Kanununun çeşitli hükümlerinde yer almıştır.
1- Şirket sözleşmesinde belirlenmiş bulunan amaca ulaşılmış olması veya amaca ulaşmada imkanının ortadan kalkması
2- Şirket sözleşmesinde yazılı sürenin sona ermesi,
3- Bütün ortakların oybirliği ile alacakları fesih kararı,
4- Şirket sermayesinin tamamının ya da üçte ikisinin yok olması durumunda geri kalan kısmı ile faaliyete devam edilmesine ortaklarca karar verilmemiş olması.
5- Konkordato ile sonuçlanmış olsa bile şirketin iflası,
6- Şirketin bir başka şirketle birleşmesi,
7- Şirket sözleşmesinde aksine bir hüküm yoksa, ortaklardan birinin iflası
8- Şirket sözleşmesinde yer alan sona erme nedenlerinden birinin gerçekleşmesi,
9- Şirket sözleşmesinde aksine bir hüküm yoksa veya ortakların oybirliği ile şirketin devamına karar almalarının mümkün olmadığı hallerde, ortaklardan birinin ölümü halinde.
10- Şirket ortaklarından birinin şahsi alacaklısı, alacağını bu ortaktan, şahsi mallarından ve şirketteki kar paylarından tahsil edemiyorsa, altı ay önceden haber vermek şartıyla,şirketin feshini istemesi ve mahkemenin fesih kararı vermesi halinde.
11- Bir ortağın şirketin idare işlerinde veya hesaplarının tanzimi hususunda şirkete ihanet etmiş olması.

TASFİYE İŞLEMİ:Şirketin tüm mevcutlarının satılıp paraya çevrilmesi, alacaklarının tahsili ve borçlarının ödenmesinden sonra geriye kalan kısmının ortaklar arasında dağıtılmasıdır.
Tasfiye işlemlerinin yürütülmesini iflas halleri dışında tasfiye memuru üstlenir. Tasfiye memuru şirket sözleşmesiyle belirlenebileceği gibi, ortakların oybirliğiyle kendi aralarından veya dışarıdan seçilebilir. Gerekirse mahkemece de seçilebilir.
Tasfiye memurunun görevi nasıl yerine getireceği ile ilgili hükümler TTK.nun 278-303 maddelerinde yer almaktadır. Tasfiye memurunun temsil yetkisi tasfiye amacıyla sınırlı olup, tayin olunan tasfiye memuru tescil ve ilana tabidir.

Tasfiye memuru göreve başlayınca bir tasfiyeye başlama bilançosu çıkarır ve şu işlemleri yapar.
1- Şirketin henüz tamamlanmamış işlerini bir sonuca bağlar.
2- Alacakları tahsil eder.
3- Mevcutları paraya çevirir.
4- Şirketin borç ve yükümlülüklerini yerine getirir.
Tasfiye memuru bu işlemleri tamamladıktan sonra şirketin ve ortakların durumunu gösteren bir «Tasfiye Sonu Bilançosu» düzenler.
Şayet şirketin varlığı borçları ödemeye yetmezse ödenmesi için ortaklara başvurulur.

İşletme içerisindeki bu ders notu 21 defa okundu.
«